FACULTY OF POLITICAL THEORY

0234.3825698
 

Tính chủ thể của hành động trong triết học nhân sinh Mỹ

Tạp chí Châu Mỹ ngày nay – 10/2009

Đặt vấn đề

Triết học nhân sinh là hệ thống những giá trị của đời sống nhân sinh, ảnh hơởng và chi phối thế giới quan và nhân sinh quan văn hóa của mỗi cá nhân trong một nền văn hóa. Trải qua 400 năm tạo dựng (năm 1607) và phát triển, người Mỹ đã kiến tạo được những triết lý nhân sinh riêng có cho mình dựa trên một gia tài tinh thần là dòng văn hóa Thanh giáo, chủ nghĩa cá nhân và ý thức chính trị quốc dân. Bài viết này bước đầu tiếp cận vấn đề tính chủ thể của hành động - một trong những chủ đề cơ bản của triết học nhân sinh Mỹ từ góc độ triết học.

 


Vấn đề khoan dung trong triết học nhân sinh Mỹ

Khoan dung và việc thực hiện văn hoá khoan dung có ý nghĩa quan trọng trong việc đẩy lùi xung đột nhằm kiến tạo hoà bình. Mỹ là nơi hội tụ của nhiều dòng văn hoá đan xen cùng tồn tại, đó cũng là nơi những khác biệt văn hoá đối thoại, hỗn dung, tiếp biến và cùng phát triển. Sự đối thoại đó tạo nên những sắc thái giá trị riêng có cấu thành truyền thống tinh thần của dân tộc Mỹ. Bài viết này bước đầu tìm hiểu khoan dung với tư cách là một chủ đề quan trọng trong triết học nhân sinh Mỹ.


Khía cạnh con người tự lập thân trong triết học nhân sinh Mỹ

Nước Mỹ không có truyền thống triết học lâu dài như các nước châu Âu, nhưng lại là nước thực hành tốt nhất triết học của họ, vì đích hướng đến trong triết học đó là giải quyết các vấn đề nhân sinh. Trong bài viết này, các tác giả tập trung vào khía cạnh con người tự lập thân trong triết học nhân sinh Mỹ. Chủ đề này được bóc tách từ lịch sử văn hoá – xã hội và các trào lưu triết học tiêu biểu, mang đặc trưng Mỹ: chủ nghĩa thực dụng, chủ nghĩa cá nhân, chủ nghĩa nhân vị, chủ nghĩa hiện sinh.


Triết học đương đại và triết học về thời đương đại


Thần thoại Hy Lạp với sự hình thành tư tưởng biện chứng trong triết học Hy Lạp cổ đại

Bài viết phân tích thần thoại Hy Lạp với tính cách cội nguồn lý luận cho sự hình thành tư tưởng biện chứng trong triết học Hy Lạp cổ đại. Theo tác giả, các nhà triết học Hy Lạp cổ đại đã tiếp nhận có phê phán những tư tưởng trong thần thoại Hy Lạp để xây dựng nên những học thuyết nói chung và tư tưởng biện chứng nói riêng. Nói cách khác, giữa thần thoại và triết học Hy Lạp cổ đại luôn có mối liên hệ mang tính phát sinh thể hiện ở sự thống nhất phương pháp nhìn nhận thế giới.


Mối quan hệ giữa quyền con người và đạo đức

"Tuyên ngôn thế giới về quyền con người" không chỉ là lời tuyên bố về các quyền con người, mang đậm tính nhân văn, mà còn thể hiện mối quan hệ giữa quyền con người và đạo đức. Tập trung luận giải mối quan hệ này, tác giả đã đi đến kết luận: Quyền con người và đạo đức có quan hệ chặt chẽ, song bản thân quyền con người không thuộc về lĩnh vực đạo đức, cái thuộc về lĩnh vực đạo đức là hoạt động xác định, bảo vệ hoặc chống lại quyền con người của con người. Xác định rõ ràng ranh giới này sẽ tạo thuận lợi cho việc thực thi quyền con người trên thực tế.


Nước Mỹ và sự hình thành tính cách Mỹ

rong bài viết này, tác giả đã nêu và phân tích khái quát quá trình hình thành, phát triển của nước Mỹ từ khi châu Mỹ được phát hiện, nước Mỹ ra đời và phát triển bởi những cuộc di dân. Chính lịch sử di dân đã làm cho nước Mỹ mang trong mình bản sắc hết sức độc đáo. Đồng thời, tác giả đã cho thấy hình ảnh một nước Mỹ đa sắc tộc nhưng được hòa trộn thành một sắc tộc mới. Bên cạnh đó, các khía cạnh văn hóa, tín ngưỡng, triết học,… cũng được tác giả phân tích với tư cách những cơ sở góp phần làm nên tính cách Mỹ.


Bản thể luận và cách tiếp cận bản thể luận trong triết học phương Tây

Trên cơ sở làm rõ nội hàm của khái niệm bản thể luận và trình bày một cách khái quát lịch sử hình thành, phát triển của khái niệm này trong triết học phương Tây, từ cổ đại đến hiện đại, bài viết đã đưa ra và phân tích nội dung của cách tiếp cận bản thể luận để từ đó đi đến khẳng định rằng, cách tiếp cận bản thể luận không phải là cách tiếp cận mới, nhưng là một trong những cách tiếp cận có tính gợi mở cao, cho phép nhìn nhận tiến trình phát triển của lịch sử triết học từ một góc độ khác và là cách tiếp cận hữu dụng trong việc nghiên cứu lịch sử triết học.


Lịch sử phát triển chủ nghĩa cá nhân trong thế kỷ 21

Những tư tưởng về chủ nghĩa cá nhân từ chỗ chỉ là tia sáng nhỏ, yếu ớt, thoáng hé lộ trong thời cổ đại Hy Lạp đã dần dần phát triển qua các thời kỳ Trung cổ, Phục hưng và trở thành một luồng tư tưởng mạnh mẽ, mang tính cách mạng trong thời đại ánh sáng (thế kỷ XVII - XVIII), làm khuynh đảo xã hội phương Tây truyền thống vốn từng bị ngự trị bởi hệ tư tưởng của chủ nghĩa tổng thể (holisme).


Một số vấn đề triết lý của vật lý hiện đại

Với tư cách là triết học tự nhiên, vật lý có vai trò quan trọng trong bản thể luận và nhận thức luận. Cơ học Newton hay quyết định luận Laplace từng chi phối nhận thức và hành động của toàn nhân loại. Vật lý hiện đại cũng không nằm ngoài xu hướng đó. Dưới đây là một số nhận thức cá nhân về các vấn đề triết lý, cũng như mối quan hệ giữa vật lý hiện đại với các lĩnh vực khoa học khác cũng không nằm ngoài xu hướng đó


Xã hội công dân và xã hội dân sự: từ Arixtot đến Hêghen

Bài viết phân tích tư tưởng của Arixtốt về cộng đồng chính trị - một khái niệm được coi là khởi thuỷ của khái niệm xã hội công dân/xã hội dân sự sau này. Đồng thời, phân tích tư tưởng về xã hội dân sự trong thời cận đại qua một số đại biểu điển hình. Đặc biệt, tác giả đã làm rõ sự kế thừa và phát triển của Hêghen đối với quan điểm của Arixtốt về xã hội công dân. Theo tác giả, tư tưởng của Hêghen về xã hội dân sự và nhà nước tuy mang tính duy tâm, song những luận điểm của ông đóng vai trò nhất định trong sự hình thành tư tưởng của C.Mác, Ph.Ăngghen về xã hội dân sự, về vai trò của nhà nước.


Một số khía cạnh về văn hóa và con người trong triết học phương Tây hiện đại


Nhân học triết học hiện đại với vấn đề tồn tại người

Triết học thế kỷ XX đã trôi qua dưới khẩu hiệu "sự phồn vinh của nhân học". Những biến đổi trong cách tiếp cận nghiên cứu con người đã gắn liền với sự hình thành nhân học triết học. Con người trở thành trung tâm của vũ trụ, là chiếc chìa khoá để mở ra mọi vấn đề. 


"Cuộc cách mạng nhân học" trong triết học tôn giáo phương Tây hiện đại

Cuộc cách mạng nhân học đang diễn ra trong triết học tôn giáo phương Tây hiện đại là cuộc cách mạng nhằm mục đích xây dựng hệ ý thức tôn giáo mới trên cơ sở giải quyết antinomia giữa cái siêu việt và cái nội tại với khát vọng tạo ra một bước ngoặt trong nhận thức về con người trên bình diện triết học. Luận giải quan niệm của một số trào lưu triết học phương Tây hiện đại trong việc giải quyết antinomia này, tác giả bài viết đã làm rõ thực chất của cuộc cách mạng nhân học này là ở chỗ, nó đã làm thay đổi một cách khá căn bản mối quan hệ chủ đạo Thiên Chúa  con người, đặc biệt là trong thần học Tin lành và do vậy, dẫn đến sự hình thành ý thức tôn giáo mới  khắc phục chủ nghĩa Thiên Chúa là trung tâm, khi con người nâng cao các giá trị tự thân đồng thời vẫn giữ lại trong mình hình ảnh Thiên Chúa.


Bước đầu tìm hiểu con người trong triết học của Kant


Thần thoại hy lạp với sự hình thành tư tưởng biện chứng trong triết học Hy Lạp cổ đại

Bài viết phân tích thần thoại Hy Lạp với tính cách cội nguồn lý luận cho sự hình thành tư tưởng biện chứng trong triết học Hy Lạp cổ đại. Theo tác giả, các nhà triết học Hy Lạp cổ đại đã tiếp nhận có phê phán những tư tưởng trong thần thoại Hy Lạp để xây dựng nên những học thuyết nói chung và tư tưởng biện chứng nói riêng. Nói cách khác, giữa thần thoại và triết học Hy Lạp cổ đại luôn có mối liên hệ mang tính phát sinh thể hiện ở sự thống nhất phương pháp nhìn nhận thế giới.


Ý nghĩa của phép biện chứng Hêghen


Vị thế và ảnh hưởng của triết học Đêcáctơ trong lịch sử triết học


Vấn đề nhận thức và khả năng tự ý thức của con người trong triết học Descartes


Về khái niệm "Tinh thần tuyệt đối" trong triết học Hêghen

Luận giải và làm rõ nội dung của khái niệm Tinh thần tuyệt đối trong triết học Hêghen, trong bài viết này, trước hết tác giả bài viết đã làm rõ vị trí của khái niệm này trong Triết học tinh thần của ông, đồng thời luận giải quá trình đi từ nhận thức cái Tuyệt đối đên nhận thức cái Tinh thần ở ông. Với Hêghen, cái Tinh thần là sự thống nhất giữa ý thức và tự ý thức, là quá trình nó tự vận động, sự biểu hiện và tự nhận thức mình theo tính tất yếu và đó chính là Ý niệm đã trở lại với chính mình; Tinh thần tuyệt đối là sự dung hoà hoàn hảo giữa tự nhiên và tinh thần, giữa tinh thần chủ quan và tinh thần khách quan sự dung hoà của tất cả các mặt đối lập trong quá trình nhận thức tính tất yếu của nó, là tư duy của tinh thần về chính bản thân mình với tư cách chân lý tuyệt đối, vừa là kết quả vừa là quá trình tinh thần tự nhận thức bản thân mình thông qua con người, xã hội loài người và lịch sử. Tiếp đó, tác giả bài viết đưa ra những nhận xét sơ bộ về khái niệm Tinh thần tuyệt đối của Hêghen.

Đang trực tuyến
  • Khách: 3
  • Thành viên: 0
  • Tổng số thành viên: 36
  • Thành viên mới nhất: danguy

  • Số lượt truy cập:
Liên kết web



Copyright © 2010
Trường Đại học Khoa học - Đại học Huế. Địa chỉ: 77 Nguyễn Huệ, Huế, Việt Nam.
Site được xây dựng trên nền hệ thống PHP-Fusion. Thiết kế và chỉnh sửa bởi nlhhuan.


 
--- a d v e r t i s e m e n t ---