Deprecated: Function eregi() is deprecated in /home/husc/domains/husc.edu.vn/public_html/khoallct/maincore.php on line 13

Deprecated: Function eregi() is deprecated in /home/husc/domains/husc.edu.vn/public_html/khoallct/maincore.php on line 13

Deprecated: Function eregi() is deprecated in /home/husc/domains/husc.edu.vn/public_html/khoallct/maincore.php on line 14

Deprecated: Function eregi() is deprecated in /home/husc/domains/husc.edu.vn/public_html/khoallct/maincore.php on line 14

Deprecated: Function eregi() is deprecated in /home/husc/domains/husc.edu.vn/public_html/khoallct/maincore.php on line 15

Deprecated: Function eregi() is deprecated in /home/husc/domains/husc.edu.vn/public_html/khoallct/maincore.php on line 15

Deprecated: Function eregi() is deprecated in /home/husc/domains/husc.edu.vn/public_html/khoallct/maincore.php on line 16

Deprecated: Function eregi() is deprecated in /home/husc/domains/husc.edu.vn/public_html/khoallct/maincore.php on line 16

Deprecated: Function eregi() is deprecated in /home/husc/domains/husc.edu.vn/public_html/khoallct/maincore.php on line 17
 FACULTY OF POLITICAL THEORY - Chuyên mục: Về ảnh hưởng của Phật giáo Huế trong đời sống văn hóa tinh thần con người Huế
 

FACULTY OF POLITICAL THEORY

0234.3825698
 

Deprecated: Function ereg() is deprecated in /home/husc/domains/husc.edu.vn/public_html/deptemplate/articles_view.php on line 34
Về ảnh hưởng của Phật giáo Huế trong đời sống văn hóa tinh thần con người Huế

VỀ ẢNH HƯỞNG CỦA PHẬT GIÁO HUẾ TRONG ĐỜI SỐNG VĂN HÓA TINH THẦN CON NGỜI HUẾ

 

Ths. Hoàng Ngọc Vĩnh
Trường Đại học Khoa học Huế

 

Trong hơn 300 năm, từ 1636 đến 1945, với tư cách là trung tâm chính trị và văn hóa của Đàng Trong, kinh đô của Việt Nam thống nhất, Huế trải nhiều thăng trầm nhưng vẫn giữ được những thuần phong mỹ tục và các thành tựu của dân tộc, tiếp thu những tinh hoa của nhân loại, hội tụ được nhiều kỳ tích về nhiều phương diện. Huế bình tĩnh, chắc chắn đi lên và đang hiện đại hóa. Huê-cố đô cổ kính hài hòa trong thành phố mới sôi động, xứng đáng với phần thưởng cao quý mà UNESCO trao tặng trong tháng 8 năm 1993: “Huế – Di sản văn hóa của thế giới”.

            Huế cũng đã từng là thủ đô Phật giáo của Việt Nam. Ngày nay, Huế vẫn là một trong ba trung tâm Phật giáo lớn nhất của Việt Nam. Ở Huế có đủ Nam tông, Bắc tông, nhưng chủ yếu là Thiền tông Nam phái. Cách sống bình tĩnh, dung dị, sâu lắng, thủy chung của con người Huế hẳn có một phần hun đúc của tư tưởng đạo đức Phật giáo.

            Rất có thể Phật giáo đã có mặt ở Thừa Thiên Huế từ khoảng thế kỷ XV hoặc trước đó nữa, nhưng cuối thế kỷ XVII trở đi mới có chùa của Sơn Môn Huế – chùa do tầng lớp thượng lưu, vua, chúa, quan lại vì những lý do khác nhau cúng dường hoặc khai sơn. Có thể nói, ở Huế, mỗi làng đều có ít nhất một ngôi chùa. Chùa làng là nét riêng của Phật giáo Huế. Phật giáo Huế vì thế cũng là tín ngưỡng dân gian. Chùa làng ở Huế hiện nay hầu hết đã là chùa Khuôn hội. Dân cư trong Khuôn hội tùy theo đó mà bày tỏ tín ngưỡng của mình với Đức Phật tại Niệm Phật đường. Khuôn hội và niệm Phật đường có ý nghĩa rất quan trọng trong đời sống tinh thần, văn hóa của nhân dân Huế.

Phật giáo Huế không quy vùng, không thống kế, không cấp thẻ tín đồ. Đến với chùa Huế, đến với Đức Phật là tùy tâm Phật của mỗi người. Quy y là tự nguyện. Chính vì thế, mọi thống kê về số người theo Đạo Phật tại Thừa Thiên Huế đều không hoàn toàn chính xác, nó chỉ là các con số duy lượng, duy hiện tượng mà thôi. Cái chính xác là Phật tại tâm thì không thể diễn tả bằng các con số cụ thể.

            Cho đến nay, các chùa Từ Hiếu, Từ Đàm, Thiền Tôn, Thiền Lâm, Tây Thiên, Báo Quốc, Phước Quang, Quy Thiện, Ba La Mật, Pháp Hải, Hải Đức, Kim Tiên, v.v là những chùa có tàng bản quý, giữ gìn và phổ biến nhiều kinh điển và sách Phật giáo. Trong dân gian Huế, Phật giáo là nghi thức tụng niệm. Họ thường tụng các kinh Cầu an, Cầu siêu, Diệu pháp liên hoa, A di Đà, Địa tạng, Thủy sám, Lương hoàng sám… Trong giới trí thức thường là các kinh Kim cương, Pháp bảo, Thiền tông, Bát nhã. Trong giới tăng, ni thì tùy vào môn phái mà lưu giữ nhiều loại kinh sách khác nhau.

            Phật giáo Huế không tin ở số phận, nhưng tin ở nghiệp. Một người nào đó sống như thế nào là do chính nghiệp của người đó chi phối, quy định. Thật ra, lý luận về nghiệp cũng gần với lý luận về số phận, định mệnh trong các tôn giáo hữu thần. Nhưng, nếu gạt bỏ tính duy thức và những hạn chế duy tâm về nhân sinh, thì việc các chùa Huế, niệm Phật đường ở Huế thường giảng về “nghiệp” và “tu tâm” cho các tín đồ từ trẻ em đến người lớn là một việc làm có ý nghĩa nhân văn. Về “nghiệp”, Phật giáo Huế khuyên con người: nghiệp ác chớ làm, luôn hành nghiệp thiện, khéo giữ tâm thanh tịnh. “Không phải chỉ tu lúc sắp chết, hoặc chỉ tu lúc còn khỏe mạnh, mà phải luôn giữ cho thân, khẩu, ý lành lúc thân còn trẻ trung, khỏe mạnh cho đến chung cuộc kiếp người”. Sách “Tu tâm” khuyên tín đồ tu tâm là diệt trừ 30 tâm sở ác, thành đạt 11 tâm sở thiện. Những điều ấy của hai cuốn “Nghiệp dẫn luân hồi trong lục đạo” và “Tu tâm” là những đóng góp của Phật giáo Huế làm cho cuộc sống tinh thần và văn hóa của Huế đẹp thêm.

            Đến với các chùa Huế, ta không chỉ đến với một tôn giáo đã trở thành tín ngưỡng truyền thống được chọn lọc qua thăng trầm của lịch sử, mà còn đến để chiêm ngưỡng những cảnh đẹp mê hồn của mỗi ngôi chùa bởi công xây dựng, tôn tạo và chăm sóc của nhiều thế hệ tu sỹ. Mỗi ngôi chùa đều hài hòa giữa chùa với cây, người với hoa, chim, muông thú. Tại mỗi chùa, Phật tín đồ không cách ly với đời thường. Tất cả họ đều tham gia sản xuất, tham gia hoạt động từ thiện xã hội. Trong khuôn viên mỗi chùa đều có vườn để sản xuất, trồng hoa, trồng cây, nuôi chim, thú; có nơi an nghỉ, nơi thờ cúng, nơi hành tưởng và niệm. Đến với chùa Huế mà lỡ cười nói huyên náo, lỡ đi nặng chân thì chợt nhận ra ngay là mình không phải. Tất cả chùa Huế, dù tọa lạc ở đâu vẫn luôn giữ vẻ trầm mặc gắn liền khứ-tại-lai. Tất cả đều mang trong lòng một sức sống thanh tịnh, vị tha, liên tục và hoàn toàn không cách ly với những thăng trầm của dân tộc.

            Phật giáo Huế không chống nhau, dễ hòa nhập vào nhau, bởi xuất phát từ quan niệm của các cao tăng cho rằng, giáo lý chỉ như đò đưa khách sang sông. Mình nô lệ văn tự mà làm gì để chống nhau. Điều quan trọng là đẹp đạo. Đẹp đạo mới là tất cả. Sự mâu thuẫn trong Phật giáo Huế chính là xuất phát từ chính trị. Tu sỹ Nguyễn văn Quý bị nạn lăn trì chỉ vì định giết vua Tự Đức, một ông vua bất tài để đất nước rơi vào tay thực dân Pháp. Phong trào Phật giáo chống chính quyền Ngô Đình Diệm và Phật giáo Ấn Quang thời chống Mỹ – Thiệu với sự góp mặt của Phật giáo Huế là những bằng chứng chứng chứng minh cho tinh thần yêu nước của Phật tín đồ Huế. Việc các chúa Nguyễn và vua Nguyễn cử chức quốc sư, sắc cấp độ điệp, phong chức tăng cang cho nhà Phật, sắc phong chuyển một số chùa thành chùa công và cấp công điền cho chùa công, chứng tỏ Phật giáo Huế đã không thờ ơ với nhân thế, đã giúp được các vương triều giữ gìn, củng cố địa vị của mình. Chính vì thế Phật giáo Huế đã được các vương triều sử dụng như một biện pháp hữu hiệu thu phục nhân tâm.

            Phật giáo Huế luôn gạn đục khơi trong, vị tha, hướng thiện, từ bi hỷ xả, an ủi, giúp đỡ con người, có ảnh hưởng lớn đến đời sống văn hóa xã hội Huế. Nơi tọa lạc của mỗi ngôi chùa là điểm cao, thanh tịnh và theo luật phong thủy. Dựng chùa không phải xem thầy mà chỉ tin ở nghiệp lành-dữ. Phải chăng, chính thế mà ở người Huế, Phật tính càng cao càng ít mê tín?.

            Nếu trước đây, tiếng chuông Thiên Mụ nói riêng, nhân sinh quan Phật giáo Huế nói chung đã ảnh hưởng sâu sắc đối với cuộc sống của nhân dân kinh đô Huế và công việc trị vì của các vương triều, thì ngày nay, mỗi người dân Huế, dù không là tín đồ Phật giáo, thì khi xa Huế, biểu tượng của chùa Thiên Mụ bởi tháp Phước Duyên với dòng sông Hương, cầu Trường Tiền, núi Ngự Bình giúp họ nhớ Huế rất sâu. Còn với những ai đang sinh sống tại Huế, tiếng chuông chùa, cảnh chùa và hình ảnh của các tăng, ni dù bất cứ lúc nào, ở ngôi chùa nào, trong hoàn cảnh nào, ở đâu cũng nhắc nhở họ hãy bình tâm, kiên nhẫn, dịu dàng, thủy chung và thiện tâm. Mỗi khoảnh khắc như vậy để mỗi người tự kiểm về mình và nghĩ về người khác.

            Ở Huế, không phải ai cũng biết và nhớ các câu nguyện 18, 19, 20 trong kinh Adiđà, không phải mọi người dân đều thấu đáo triết lý về nghiệp, duyên, nhân quả và đạo đức từ, bi, hỷ, xả, bình đẳng, bác ái của Phật giáo. Nhưng, quan niệm về ngày giỗ ở Huế rất gần với quan niệm biên kiến và triết lý về nghiệp của Phật giáo. Nhiều đám tang ở Huế vẫn giữ nếp cầu siêu, sám hối. Nhân dân Huế vẫn giữ nếp cúng các ngày 14, rằm, 30, mồng 1 và phần đông vẫn giữ nếp ăn chay trong các ngày ấy.

            Trong những ngày kể trên và các ngày vía, mùa kiết hạ của Phật giáo, thì các chợ ở Huế các món chay được bày bán rất phong phú và từ lâu đã nổi tiếng trong nước: bánh bèo, bánh nậm, bánh lọc, bánh ướt, bún thịt nướng, nem, giò, chả,.. đều được chế biến từ gạo, nếp, bột lọc, các loại rau, quả. Sẽ không hay cho ai đó đến vãn cảnh chùa Huế mà sơ suất ở một vài nghi thức đơn giản: người vãn cảnh chùa Huế, ngoài hương, hoa, trái cây, là tấm lòng thành kính Tín, Hạnh, Nguyện, không ai mang thịt, cá, vàng mã đến chùa. Khách đến chùa Huế cũng không gặp chuyện bốc xăm, bói quẻ, mà chỉ được chiêm nghiệm sự thu gọn của một cảnh tượng trang nghiêm, trầm mặc, liên kết khứ-tại-lai, một thế giới suy tưởng vô lượng, vô hiện tượng: thấy mà không thấy, nói mà không nói, nghe mà không nghe...

Cũng chẳng biết từ bao giờ mà những nét thân quen như kết cấu nhà rường, kèo, cột, trùng thiềm điệp ốc, trang trí long, lân, quy, phượng, nóc quyết dạng rồng, cổ lầu hai tầng, v.v như ở bất cứ ngôi nhà dân nào đó, hoặc đã thấy ở cung điện, lăng tẩm, hoặc một số công trình kiến trúc nào đó của Huế, đều có trong chùa này hay chùa khác ở Huế. Đồng thời, mỗi chùa Huế cũng là những nhà vườn, với những vườn cảnh hài hòa, tuyệt đẹp làm mê hồn khách. Những ngôi chùa như thế có thể kể tên là Ba La Mật, Pháp Hải, Thiên Mụ, Huyền Không, Từ Đàm, Báo Quốc, Tường Vân, Thuyền Tôn, Trúc Lâm, Hồng Ân, Đông Thuyền, Phước Thành, Linh Quang, Từ Hiếu, Diệu Đế, Kim Quang, Diệu Đức, Quốc Ân, Hải Đức, v.v.

Những cao tăng chân tu ở Huế trước đây và ngày nay vẫn rất được người dân Huế tôn kính vào bậc thầy, cha, chú. Người dân Huế vẫn có thói quen ngả nón chào các tăng, ni. Ngày nay, ở Huế nhiều gia đình vẫn gửi con em mình cho chùa chăm sóc, dạy dỗ. Thân, tâm thanh tịnh và trong sáng của các tăng, ni luôn có vị trí xứng đáng trong tâm hồn và tình cảm của người dân Huế.

Phần lớn người dân Huế đều có cách sắp đặt bàn thờ trong gia đình giống nhau: Nơi cao và trang nghiêm nhất là bàn thờ Phật, rồi tả, hữu, sau và thấp hơn là bàn thờ tổ tiên. Số đông thanh, thiếu niên Huế đang tích cực tham gia sinh hoạt Gia đình Phật tử. Nhiều trẻ em Huế hiểu rõ khái niệm ăn chay, nhớ kỹ và thực hiện những ngày ăn chay trong tháng. Dĩ nhiên, có những người thờ Phật chưa hẳn đã tu, cũng có người tu chưa hẳn đã tin và thành Phật. Nhưng chính những chi tiết này cho thấy đạo đức, nhân cách của các vi tăng, ni có ảnh hưởng không nhỏ đến đạo đức, nhân cách con người Huế, nhất là đối với thanh, thiếu niên Huế.

Chính vì thế mà Việt Nam hôm nay và đặc biệt là Thừa Thiên Huế ngày nay, đang rất cần các vị cao tăng như Quốc sư Khuông Việt, thiền sư Pháp Thuận, Quốc sư Vạn Hạnh, cư sỹ thiền sư Tuệ Trung Thượng Sỹ,..  đã cùng nhân dân chống giặc ngoại xâm, góp phần làm rạng rỡ giống nòi, đất nước; như Đại lão Hòa thượng Thích Đôn Hậu đã từng là Đại biểu Quốc Hội, là Ủy viên Trung ương Mặt trận Tổ Quốc Việt Nam, Phó Chủ tịch Liên minh các lực lượng dân tộc, dân chủ, hòa bình của Việt Nam. Những vị ấy đã thực hiện được chân lý của Phật giáo Việt Nam “không đặt sự tồn tại của mình như một nguyên vị cá biệt mà đặt sự tồn tại của mình trong sự tồn tại của nhân loại và dân tộc”. Đó cũng là trách nhiệm cao cả của Phật giáo Huế đối với Thừa Thiên Huế, đối với Tổ Quốc Việt Nam trên cả cương vị tổ chức lẫn cá nhân mỗi tu sỹ Phật giáo.

Phật giáo Huế từ khi du nhập cho đến nay, luôn gắn bó với thiên nhiên, với quê hương, với con người; cứu rỗi, giải thoát gắn liền với tình cảm dân tộc, vì dân tộc. Chính sự nhập thế, hòa quyện ấy mà Phật giáo Huế luôn gạn đục khơi trong để tồn tại vững chắc trong lòng người dân Huế. Đến với mỗi chùa Huế, ta đều tìm thấy sự thanh thản cho tâm hồn. Ở đây, ngoài cảnh đẹp thiên tạo, nhân tạo, còn là sự bình đẳng không phân biệt gốc gác, nam, nữ, lứa tuổi, ai ai cũng đều được Đức Phật từ bi che chở, phổ độ. Các chùa Huế đang ngày càng loại trừ mê tín dị đoan, biệt giáo, chỉ giữ cho mình Từ, Bi, Hỷ, Xả, Nghiệp, Duyên, Luân hồi, Vô ngã, Vị tha, Hướng thiện.

Không phải bỗng dưng mà giữa các thành phố sôi động, náo nhiệt của cả nước, Huế vẫn là thành phố yên tĩnh, trầm mặc. Dọc theo các bờ sông hay trên các đường phố, bên mỗi sườn đồi hay mỗi xóm thôn ở Thừa Thiên Huế, đặc biệt là ở thành phố Huế, ở đâu ta cũng gặp ít nhất là một ngôi chùa hay tịnh thất, tịnh xá. Chùa Huế không chỉ là nơi thể hiện tín ngưỡng Phật giáo, mà còn là một nếp sống văn hóa người Huế. Phật ẩn mình trong ngút ngàn lá xanh, sừng sửng trên đồi cao, nghiêm trang trong cung điện, bình dị bên đường phố, bờ sông, xóm thôn,.. đâu đâu cũng đầy ắp từ bi phủ đắp tâm hồn con người Huế. Chính vì vậy mà các bài ca, bài thơ ở Huế và về Huế thời nào cũng dịu dàng, sâu lắng, thủy chung.

Mỗi chùa Huế có một vẻ đẹp riêng, dung dị, thiết tha, mê hồn. Vẻ đẹp chùa Huế là những chung tạo nên cái đẹp Huế. Tháp Phước Duyên của chùa Thiên Mụ chưa một lần tách lẻ sông Hương, núi Ngự, cầu Trường Tiền, bến Thương Bạc, cửa Ngọ môn. Đã từ lâu, tháp Phước Duyên, chùa Một Cột, bến Nhà Rồng đã trở thành biểu tượng của Đất nước và cũng là biểu tượng cho ba thành phố thân yêu của tổ quốc Việt Nam - Huế, Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh – được thể hiện trên bản đồ cũng như trên truyền hình và được gìn giữ trong tâm hồn mỗi người dân Việt Nam.

Bởi thế, nếu đến Huế mà chỉ chú ý đến lăng tẩm, đền đài, cung điện không thôi thì vẫn chưa đến Huế. Phật giáo ở Huế đã có một bề dày lịch sử gắn bó vững chắc trong lòng người dân Huế. Trong chung tạo nền văn hóa Huế có sự góp mặt tích cực của Phật giáo Huế, mà chùa Huế là di sản văn hóa vật thể ấy. Con người Huế, cách sống Huế không thể không có sự hun đúc của đạo đức Phật giáo Huế. Phật giáo Huế đã từng là chất gắn kết con người với dân tộc. Phật giáo Huế hiện nay đang bước vào thời kỳ hưng thịnh, lấy “Đạo pháp – Dân tộc – Xã hội chủ nghĩa” làm phương châm hành động. Đó cũng là truyền thống nhập thế của Phật giáo Huế, cũng như của Phật giáo Việt Nam trong mạch sống dân tộc.

Phật giáo Huế nói chung, chùa Huế nói riêng là một trong những thành tố góp thêm, làm phong phú thêm và là những thành tố chung tạo nên văn hóa Huế. “Huế – Di sản văn hóa thế giới” không chỉ là Hoàng thành, Lăng tẩm. Các ngôi chùa Huế rất cần được tôn tạo để tự nó là những điểm sinh hoạt văn hóa của nhân dân, để mỗi chùa Huế ngày càng là những danh lam. Phật giáo Huế vì thế cũng phải vươn mình thêm trên con đường hoằng pháp bác học, để xứng đáng là tôn giáo yêu quê hương, yêu đất nước, hòa quyện, gắn bó với dân tộc trong thời kỳ đổi mới hiện nay của Việt Nam.



Nguồn: Tạp chí triết học, số 4 (116), 2000, tr. 43-45.


 Khoa Lý luận chính trị  26-02-2012  In
Ý kiến phản hồi
#1 | 43389 (29-06-2017)
Deprecated: Function eregi() is deprecated in /home/husc/domains/husc.edu.vn/public_html/includes/bbcodes/code_bbcode_include.php on line 20

Bàn Thờ Đứng ANAMO Hiện Đại đẹp thuộc loại có chân, đứng trực tiếp lên sàn nhà. Phù hợp với nhà chung cư có không gian riêng để thờ cúng, hoặc một góc trang nghiêm có diện tích vừa phải. Đối với biệt thự hay nhà lô, nhà ống có phòng thờ riêng thì càng tiện dụng.


ABT 10
GIÁ : 0981 8899 30
Kích thước lỗ ban : 1270*1270*610
Chất liệu : gỗ Sồi, gỗ Hương Đỏ
http://bantho.com...ham/abt-10
Anamo ABT-18
GIÁ : 0981 8899 30
Kích thước lỗ ban : 1270x1270x480(610)
Chất liệu : gỗ Sồi, gỗ Gụ, gỗ Mít, gỗ Hương
http://bantho.com...amo-abt-18
Anamo ABT-17
GIÁ : 0981 8899 30
Kích thước lỗ ban : 1270x1270x480(610)
Chất liệu : gỗ Sồi, gỗ Gụ, gỗ Mít, gỗ Hương
http://bantho.com...amo-abt-17

Gửi ý kiến phản hồi
Vui lòng Đăng nhập để gửi ý kiến phản hồi.
Đang trực tuyến
  • Khách: 2
  • Thành viên: 0
  • Tổng số thành viên: 36
  • Thành viên mới nhất: danguy

  • Số lượt truy cập:
Liên kết web



Copyright © 2010
Trường Đại học Khoa học - Đại học Huế. Địa chỉ: 77 Nguyễn Huệ, Huế, Việt Nam.
Site được xây dựng trên nền hệ thống PHP-Fusion. Thiết kế và chỉnh sửa bởi nlhhuan.


 
--- a d v e r t i s e m e n t ---